Najnowsze komentarze

III Ankieta Wydawnictwa Podziemnego

Dziecko w szkole uczy się fałszowanej historii od Piasta do równie sfałszowanego Września i dowie się, że obrońcą Warszawy był nie jakiś tam Starzyński, ale komunista Buczek, który wyłamał kraty „polskiego faszystowskiego” więzienia, by na czele ludu stolicy stanąć do walki z najeźdźcą. – Tak w roku 1952 Barbara Toporska opisywała ówczesny etap bolszewizacji Polski.

Przyjmijmy, na potrzeby niniejszej ankiety, że był to opis pierwszego etapu bolszewizacji, klasycznego w swoim prostolinijnym zakłamaniu. Kolejny etap nastąpił szybko, zaledwie kilka lat później, gdy – posługując się przykładem przytoczonym przez Barbarę Toporską – w kontekście obrony Warszawy wymieniano już nie tylko komunistę Buczka, ale także prezydenta Starzyńskiego (i to z największymi, bolszewickimi honorami). Przyszedł w końcu także moment, gdy komunista Buczek albo znikł z kart historii, albo też przestał być przedstawiany w najlepszym świetle – jeszcze jeden, mocno odmieniony okres.

Mamy tu zatem dynamiczne zjawisko bolszewizmu i szereg nasuwających się pytań. Ograniczmy się do najistotniejszych, opartych na tezie, że powyższe trzy etapy bolszewizacji rzeczywiście miały i mają miejsce:

1. Wedle „realistycznej” interpretacji historii najnowszej utarło się sądzić, że owe trzy etapy bolszewickiej strategii są w rzeczywistości nacechowane nieustającym oddawaniem politycznego pola przez bolszewików. Zgodnie z taką wykładnią, historię bolszewizmu można podzielić na zasadnicze okresy: klasyczny, ewoluujący, upadły. Na czym polega błąd takiego rozumowania?

2. Jak rozumieć kolejno następujące po sobie okresy? Jako etapy bolszewizacji? Jako zmiany wynikające z przyjętej strategii, czy ze zmiennej sytuacji ideowej i politycznej, czy może trzeba wziąć pod uwagę inne jeszcze, niewymienione tu czynniki?

3. Trzy etapy i co dalej? Czy trzecia faza spełnia wszystkie ideowe cele bolszewizmu, czy wręcz przeciwnie – jest od realizacji tych celów odległa? Czy należy spodziewać się powrotu do któregoś z wcześniejszych etapów, a może spektakularnego etapu czwartego lub kolejnych?

Zapraszamy do udziału w naszej Ankiecie.

II Ankieta Wydawnictwa Podziemnego

Dorobek pisarzy i publicystów mierzy się nie tyle ilością zapisanych arkuszy papieru, wielkością osiąganych nakładów, popularnością wśród współczesnych czy potomnych, poklaskiem i zaszczytami, doznawanymi za życia, ale wpływem jaki wywierali lub wywierają na życie i myślenie swoich czytelników. Wydaje się, że twórczość Józefa Mackiewicza, jak żadna inna, nadaje się do uzasadnienia powyższego stwierdzenia. Stąd pomysł, aby kolejną ankietę Wydawnictwa poświęcić zagadnieniu wpływu i znaczenia twórczości tego pisarza.

Chcielibyśmy zadać Państwu następujące pytania:

1. W jakich okolicznościach zetknął się Pan/Pani po raz pierwszy z Józefem Mackiewiczem?
Jakie były Pana/Pani refleksje związane z lekturą książek Mackiewicza?

2. Czy w ocenie Pana/Pani twórczość publicystyczna i literacka Józefa Mackiewicza miały realny wpływ na myślenie i poczynania jemu współczesnych? Jeśli tak, w jakim kontekście, w jakim okresie?

3. Czy formułowane przez Mackiewicza poglądy okazują się przydatne w zestawieniu z rzeczywistością polityczną nam współczesną, czy też wypada uznać go za pisarza historycznego, w którego przesłaniu trudno doszukać się aktualnego wydźwięku?

Serdecznie zapraszamy Państwa do udziału.

Ankieta Wydawnictwa Podziemnego

1. W tak zwanej obiegowej opinii egzystuje pogląd, że w 1989 roku w Polsce zainicjowany został historyczny przewrót polityczny, którego skutki miały zadecydować o nowym kształcie sytuacji globalnej. Jest wiele dowodów na to, że nie tylko w prlu, ale także innych krajach bloku komunistycznego, ta rzekomo antykomunistyczna rewolta była dziełem sowieckich służb specjalnych i służyła długofalowym celom pierestrojki. W przypadku prlu następstwa tajnego porozumienia zawartego pomiędzy komunistyczną władzą, koncesjonowaną opozycją oraz hierarchią kościelną, trwają nieprzerwanie do dziś. Jaka jest Pana ocena skutków rewolucji w Europie Wschodniej? Czy uprawniony jest pogląd, że w wyniku ówczesnych wydarzeń oraz ich następstw, wschodnia część Europy wywalczyła wolność?

2. Nie sposób w tym kontekście pominąć incydentu, który miał miejsce w sierpniu 1991 roku w Moskwie. Czy, biorąc pod uwagę ówczesne wydarzenia, kolejne rządy Jelcyna i Putina można nazwać polityczną kontynuacją sowieckiego bolszewizmu, czy należy raczej mówić o procesie demokratyzacji? W jaki sposób zmiany w Sowietach wpływają na ocenę współczesnej polityki międzynarodowej?

3. Czy wobec rewolucyjnych nastrojów panujących obecnie na kontynencie południowoamerykańskim należy mówić o zjawisku odradzania się ideologii marksistowskiej, czy jest to raczej rozwój i kontynuacja starych trendów, od dziesięcioleci obecnych na tym kontynencie? Czy mamy do czynienia z realizacją starej idei konwergencji, łączenia dwóch zantagonizowanych systemów, kapitalizmu i socjalizmu, w jeden nowy model funkcjonowania państwa i społeczeństwa, czy może ze zjawiskiem o zupełnie odmiennym charakterze?

4. Jakie będą konsekwencje rozwoju gospodarczego i wojskowego komunistycznych Chin?

5. Już wkrótce będzie miała miejsce 90 rocznica rewolucji bolszewickiej w Rosji. Niezależnie od oceny wpływu tamtych wydarzeń na losy świata w XX wieku, funkcjonują przynajmniej dwa przeciwstawne poglądy na temat idei bolszewickiej, jej teraźniejszości i przyszłości. Pierwszy z nich, zdecydowanie bardziej rozpowszechniony, stwierdza, że komunizm to przeżytek, zepchnięty do lamusa historii. Drugi stara się udowodnić, że rola komunizmu jako ideologii i jako praktyki politycznej jeszcze się nie zakończyła. Który z tych poglądów jest bardziej uprawniony?

6. Najwybitniejszy polski antykomunista, Józef Mackiewicz, pisał w 1962 roku:

Wielka jest zdolność rezygnacji i przystosowania do warunków, właściwa naturze ludzkiej. Ale żaden realizm nie powinien pozbawiać ludzi poczucia wyobraźni, gdyż przestanie być realizmem. Porównanie zaś obyczajów świata z roku 1912 z obyczajami dziś, daje nam dopiero niejaką możność, choć oczywiście nie w zarysach konkretnych, wyobrazić sobie do jakiego układu rzeczy ludzie będą mogli być jeszcze zmuszeni 'rozsądnie' się przystosować, w roku 2012!

Jaki jest Pana punkt widzenia na tak postawioną kwestię? Jaki kształt przybierze świat w roku 2012?




Martin Sixmith był przed kilku laty tak zwanym spin doctor, czyli szefem od propagandy, w brytyjskim ministerstwie transportu, kiedy wybuchł tam straszny skandal. Sixmith został wyrzucony na zbity pysk, po czym cała maszyna rządu i partii lejburzystowskiej obróciła się przeciw niemu. Na szczęście, jako młody człowiek był także korespondentem BBC w Moskwie, miał więc dość znajomości wśród dziennikarzy, by przeżyć ataki machiny państwowej. Zdawać by się mogło zatem, że taki rzadki zestaw doświadczeń wyposażył go idealnie dla dochodzenia w sprawie tajemniczego zabójstwa Aleksandra Litwinienki, który został otruty w Londynie, w listopadzie ubiegłego roku, przy pomocy radioaktywnego polonu. Mogłoby się tak wydawać, bo przecież poszukiwacz prawdy w tak skomplikowanej historii będzie musiał przebić się przez masy sowieckiej agit-prop, którą w Anglii nazywa się niewinnym mianem spin.

Polon był najprawdopodobniej wielokrotnie używany w przeszłości przez kgb – czy też fsb, jak się teraz chcą nazywać – ale nigdy dotąd nie został wykryty i niewiele brakowało, żeby i tym razem udało się mordercom ujść bez szwanku. Promieniowanie alfa, spowodowane izotopem polonu 210, wykryto dopiero w dzień śmierci Litwinienki. Podejrzenie padło prędko na panów Kowtuna i Ługowoja, „byłych oficerów służb bezpieczeństwa”, którzy spotkali się z nim kilkakrotnie i pozostawili po sobie radioaktywny ślad podczas swych wizyt w Londynie.

Książka Sixmitha, The Litvinenko File. The True Story of a Death Foretold, (Teczka Litwinienki czyli prawdziwa historia przepowiedzianej śmierci), którą czyta się momentami jak powieść kryminalną, jest zdumiewającą mieszanką rzetelnej dziennikarskiej dociekliwości z naiwnością pensjonarki na wakacjach. Sixmith jest w swoim żywiole, kiedy śledzi trop polonu zostawiony przez Litwinienkę i jego zabójców w Londynie, w Niemczech i w sowieckich samolotach (których nie pozwolono zbadać); kiedy rozważa możliwe motywy dla morderstwa; zastanawia się nad poszlakami, podważa intencje swych interlokutorów i rozszczepia włos na czworo. Ta podziwu godna detektywistyczna pasja opuszcza go jednak od razu, gdy ma się zająć sowieciarzami. Ścisłość wypowiedzi znika, brak dowodu nazywa się „dowodem”, interlokutorzy tak dalece nie mają nic do powiedzenia, że wywiady są zastąpione reminiscencjami na temat „starych sowieckich czasów”.

Zatrzymajmy się na chwilę nad dziwnie mglistą terminologią. Sixmith używa często terminu „Kreml” na określenie najrozmaitszych grup w „rosyjskim” aparacie władzy. Za sowieckich czasów, Kreml określał władzę. Kropka. I dziś jest dokładnie tak samo, ale opisując lata dziewięćdziesiąte, Sixmith mówi często o podziałach, o walce o wpływy, o klikach itp. Mamy zatem słabego Jelcyna na Kremlu, potężnego Berezowskiego… też na Kremlu, a przeciw nim koalicję „sił wstecznych”, które opierają się rzekomo liberalizacji Rosji, z których najważniejsi są kagebiści… też na Kremlu. Berezowski – prawa ręka Jelcyna – najpierw umieszcza „swego człowieka” – niejakiego Putina – na stołku w fsb (czy kgb? prawdę mówiąc, jak go zwał, tak go zwał, mnie jest obojętne, jakich zestawów liter zechcą używać między sobą bolszewicy), po czym odważnie decyduje się rzucić wyzwanie wrażym siłom i organizuje konferencję prasową, na której Litwinienko oskarża fsb o próbę zabójstwa Berezowskiego. Sixmith komentuje: „Na Kremlu nie było mowy o przebaczeniu”; „wahanie ze strony Kremla było funkcją ukrytej walki o władzę”. Ale „Kreml” to był w owych czasach wszechpotężny Berezowski!

Wedle założeń Sixmitha – które mnie wydają się absurdalne od początku do końca – istniały wówczas najrozmaitsze ośrodki władzy, a Kreml (rozumiany jako siedziba prezydenta) był pewnie najmniej z nich istotnym, ze względu na słabość Jelcyna. Zatem, kiedy Sixmith mówi „Kreml”, to naprawdę chodzi mu o wierchuszkę fsb (np.: „Nie ulega wątpliwości, że byłoby na rękę fsb mieć agenta w otoczeniu Berezowskiego, kogoś kto mógłby dostarczyć istotnych informacji na temat potężnego wroga, którego Kreml obawiał się i nie znosił.” [podkreślenia moje]), nie mówi tego jednak wprost, bo to osłabiałoby jego argumentację i jego wizję współczesnej Rosji, wedle której fsb to są siłowiki (czyli „beton”), którzy walczą o duszę popularnego Putina z liberałami. Nieścisłość terminologii wskazuje zatem na bardziej fundamentalny problem: fałszywego rozpoznania rzeczywistości, z jaką ma autor do czynienia.

Zabawne światło na te niejasności rzuca postać londyńskiej studentki, niejakiej Swietlicznej. Wystąpiła ona z rewelacjami na temat Litwinienki, oskarżając go o przygotowywanie kampanii szantażu wobec grupy oligarchów. Swietlicznaja zwróciła się do Litwinienki, na kilka miesięcy przed zamachem, o wywiad jako „studentka polityki” (niby nic w tym zdrożnego, tylko że studiuje w Londynie historię sztuki). Sixmith znalazł gdzieś informacje, że Swietlicznaja pracuje dla tajemniczej firmy pod tytułem „Rosyjscy inwestorzy”, że jej ojciec był prowincjonalnym kacykiem partyjnym, a jej londyński pomocnik członkiem Rewolucyjnej Partii Komunistycznej w Manchestrze i dziennikarzem pisma Living Marxism. Czy nie zastanawia Sixmitha udział takich ludzi w rozpowszechnianiu putinowskiej wersji wydarzeń? Nie, nie zastanawia go to w ogóle. Dla niego Putin, Berezowski, Jelcyn i nawet Gorbaczow, są anty-komunistami; to są demokraci, walczący z komunistycznymi dinozaurami. Nie będzie się więc zatrzymywał nad faktem, że te dinozaury propagują wersję wydarzeń wygodną dla Putina i fsb.

W moim mniemaniu, zarówno w latach dziewięćdziesiątych, jak za Gorbaczowa i teraz, istniało „kolektywne kierownictwo”, dla określenia którego wolno użyć nazwy „Kreml”. Przez wiele lat Jelcyn był członkiem tego kierownictwa, wraz z Gorbaczowem i wszystkimi członkami Politbiura posłanymi następnie do „byłych” związkowych republik, dla uwiarygodnienia „rozpadu sowieckiego związku”. Jelcyn tak dobrze wypełnił swoje zadanie, grając rolę „zagrożenia z lewej strony” wobec popularnego na Zachodzie Gorbaczowa, że w nagrodę zaaranżowano dla niego moskiewski pucz, by nadać mu więcej powagi w oczach Zachodu. (Oczywiście to nie był jedyny powód puczu, ale jeden z licznych.) Chaos ekonomiczny i anarchia lat dziewięćdziesiątych nie były przypadkiem, ale metodycznie przeprowadzonym manewrem politycznym. Stworzenie kasty oligarchów było klasycznym stalinowskim posunięciem, bo już Stalin pokazał w osobie Armanda Hammera, jak łatwo można kontrolować pojedynczego bogacza, gdyż wiele ma do stracenia. Chaos był podsycany przez kgb i trwał tylko tak długo, jak było potrzeba. Kiedy Putin został premierem, poszedł podziękować swym byłym podwładnym gebistom. Najpierw, ku wielkiej konsternacji zebranych, wzniósł toast za towarzysza Stalina, a potem rzekł: „Grupa agentów, której powierzono zadanie opanowania rządu, raportuje udane zakończenie pierwszej fazy operacji.” Nota bene, Sixmith uczciwie zdaje sprawę z tych słów Putina, ale twierdzi, że były wypowiedziane żartem…

Wróćmy jednak do historii Litwinienki. Jednym z kluczowych momentów w całej intrydze jest rzekomy rozkaz zabicia Berezowskiego wydany Litwinience w grudniu 1997 roku. Wiemy bezpośrednio od Litwinienki, że jego kariera w fsb została zahamowana, kiedy jego bezpośrednim zwierzchnikiem w urpo (kolejny dowolny zestaw liter, tym razem na oznaczenie tajnej jaczejki, zajmującej się likwidacją wrogów ludu) został niejaki Chochołkow. Tenże Chochołkow – osobisty wróg Litwinienki! – wydał mu następnie polecenie zabicia potężnego doradcy Jelcyna, wiedząc bez wątpienia, że Litwinienko jest z Berezowskim zaprzyjaźniony od trzech lat! Sam fakt wydania rozkazu wygląda już na klasyczną prowokację. Tego rodzaju „rozkazy” (o czym Sixmith pisze kilkakrotnie) nie są wydawane formalnie, ale podczas miłej pogawędki między przyjaciółmi nad filiżanką herbaty, skąd zatem wziął się „rozkaz” Chochołkowa? Kiedy Litwinienko składa skargę na Chochołkowa, ten oczywiście wszystkiemu zaprzecza, z czego Sixmith wyciąga wniosek, że taki nieformalny proces jest dla kagebistów zupełnie naturalny (co naturalnie w żaden sposób nie wynika z powyższego), po czym dodaje:

„Krytycy Berezowskiego utrzymują, że Litwinienko był prowokatorem, którego zadaniem było dostarczenie swemu patronowi informacji i osłabienie bądź eliminacja jego wrogów wewnątrz służb bezpieczeństwa. Niektórzy oskarżali ich o celowe zaaranżowanie skandalu w związku z rzekomym spiskiem na życie Berezowskiego, ale nie przedstawili na to żadnego dowodu.”

Jaki może być „dowód” w takiej sytuacji? Jakikolwiek dowód byłby tylko kolejną częścią prowokacji. Są przecież także inne możliwe interpretacje rozkazu, np. że Chochołkow, który miał zatarg z Litwinienką, chciał go skompromitować. Ale najbardziej prawdopodobnym zdaje mi się, że fsb chciało sprawdzić lojalność Litwinienki, skoro podejrzewano, że był w kieszeni Berezowskiego: gdyby dokonał był mordu, zrobiłby wielką karierę w swojej ukochanej organizacji albo zgniłby w więzieniu, jako przykładowe oblicze wrażych sił (na wzór Piotrowskiego w prlu). Takie możliwości jednak zupełnie nie mącą sumienia Sixmitha, bo on już zdecydował, i wie, czego chce dowieść.

Wszystkie drogi prowadzą do Moskwy

Dokonawszy wszystkich możliwych dochodzeń w Londynie, Sixmith postanawia udać się do Moskwy, aby tam dowiedzieć się, kto zabił Litwinienkę.

„Czerwony mur Kremla wyłonił się przede mną z mroku i przeniosłem się w czasie o 20 lat, kiedy przybyłem tu po raz pierwszy. Byłem wtedy młodym reporterem z upragnioną przepustką na przełomowy Kongres Delegatów Ludowych pod wodzą Michaiła Gorbaczowa, gdzie demokraci walczyli z komunistycznymi dinozaurami, a Rosja po raz pierwszy zaangażowała się w prawdziwą debatę polityczną.

Teraz, w 2007 roku, nie mogłem opędzić się myśli, że niewiele się zmieniło.”

Dlaczegoś, mało się spodziewam po ludziach, którzy z zapartym tchem wsłuchiwali się w debaty na kongresach ludowych delegatów i po latach wspominają to z łezką w oku. Nie dość, że dureń, to jeszcze niczego się nauczył. „Dyskusje” na tych kongresach były tak samo zaaranżowane, jak ściśle dobrani byli „delegaci ludowi”. Skoro Sixmith i jemu podobni zachodni korespondenci oczekiwali „walki” pomiędzy dinozaurami i demokratami, to dlaczegóż by organizatorzy kongresu nie mieli przygotować debaty pod obstalunek?… Nikt nigdy nie wierzył w to, co sam mówił na takim kongresie, co dopiero w to, co słyszał – a Sixmith wierzy nadal w 20 lat później.

Sixmith rozmawia dziś z Dmitrim Pieskowem, szefem propagandy – o, pardon! – informacji prezydenta Rosji i nie może się nadziwić, jaki to kulturalny i wytrawny człowiek, jak bardzo różni się od sowieckich aparatczyków. Pieskow wyraża oburzenie, że jego szef został oskrażony o zabójstwo przez brytyjską prasę. Putin czuł się tym osobiście dotknięty.

„Miałem dziwne uczucie, siedząc w samym sercu Kremla i dyskutując osobiste odczucia najpotężniejszego człowieka w Rosji. Czy poprzedni mieszkańcy Kremla byliby równie otwarci wobec obcokrajowca?”

Być może nie, choć zdaje mi się, że słyszałem coś o kulturze, wdzięku i ogładzie towarzyskiej Trockiego, Litwinowa, Radka, co w niczym nie zmienia faktu, że ręce mieli zbroczone krwią. Towarzysz Gierasimow, rzecznik Gorbaczowa, też był bardzo „otwarty”, kiedy mu to było na rękę. Jedno co się nie zmieniło na pewno, to monumentalna naiwność zachodnich korespondentów. Sixmith słyszy z różnych źródeł, że Putinowi było bardzo przykro, i że poczuł się dotknięty do żywego, kiedy brukowa prasa nazwała go mordercą. Sixmith wierzy, bo jakże inaczej?

„Zważywszy wszystkie zebrane dowody, dochodzić zacząłem do wniosku, że Putin nie miał nic wspólnego z morderstwem.”

Ach, ale nasz detektyw nie da się zbyć tak łatwo! Putin może być poza podejrzeniem, ale nikt nie zaofiarował mu dowodu, że zabójstwo Litwinienki nie było dziełem niezdyscyplinowanej grupy w łonie fsb, która w zrozumiały sposób wzięła sprawiedliwość w swoje ręce. Postanowił zatem pójść do prokuratora generalnego, któremu Putin polecił zbadanie sprawy. Sixmith jest zachwycony piękną Mariną, która poczęstowała go ciastkami i herbatą. Rozmowa przebiega układnie do czasu, aż Sixmith „postanawia być trochę prowokacyjny” i pyta o prawo z lipca 2006 roku, zezwalające prezydentowi na użycie służb bezpieczeństwa do eliminacji – czyli w normalnym języku: do skrytobójstwa – ekstremistów, nawet gdy przebywają poza granicami Rosji. Piękna Marina wpada w panikę, konsultuje przełożonych – biedaczka, że też Sixmith nie zastanowi się nad zrujnowaną karierą, doprawdy! – aż wreszcie daje mu wymijającą odpowiedź, która go zupełnie satysfakcjonuje. Zrelaksowana Marina wypowiada wtedy słowa, które nasz Sherlock Holmes uważa za znaczące:

„Słuchaj, Martin, czy ty naprawdę myślisz, że zawracalibyśmy sobie głowę zabijaniem takiego zera jak Litwinienko? Kogoś, kto opuścił kraj Bóg wie jak dawno? Kto nie był dla nas żadnym zagrożeniem i nie znał żadnych tajemnic, które mógł był wydać? … On nie był wystarczająco ważny.” I tak dalej.

Aha! W ten chytry sposób Sixmith zdołał wydobyć z Mariny, że takie operacje mają miejsce. A skoro tak, spekuluje dalej nasz bohater, to czyż nie jest możliwe, że ktoś z fsb zaplanował i dokonał zabójstwa bez wiedzy Kremla?

I w ten oto sposób Sixmith zdołał wybrnąć z trudności postawionej przed nim przez pułkownika Zdanowicza:

„Nielegalny rozkaz w fsb jest niemożliwy, powiedział rzecznik, a gdyby nawet został wydany, to nikt by go nie wykonał!”

Sixmith nazywa to formułą godną Orwella, ale jest to naprawdę formuła godna czekisty. Rzecznik prasowy fsb mówi przecież wyraźnie, że sam fakt wydania rozkazu jest warunkiem koniecznym i wystarczającym dla jego prawomocności. Służba bezpieczeństwa jest ramieniem państwa, zatem rozkaz wydany podwładnemu w ramach struktur tejże służby jest z definicji legalny; nielegalny rozkaz nie może być wydany, a nielegalnego rozkazu nikt by nie wykonał, zatem nikt nie wykonałby rozkazu, który nie może być wydany…

Rozliczni rozmówcy Sixmitha w Londynie ostrzegają go, że nie jest możliwe opuszczenie szeregów kgb; że nie istnieje coś takiego jak „były agent”. Ale, jak już zauważyliśmy wcześniej, zdrowy rozsądek opuszcza zachodniego dziennikarza w Moskwie. Sixmith jest obwożony po Moskwie przez „byłego oficera wywiadu”, który pokazuje mu Laboratorium 12 (zwane również Kamerą), gdzie czeka produkowało niewykrywalne trucizny od 1921 roku; otrzymuje dostęp do listów przemyconych z więzienia, które oskarżają „grupę wewnątrz fsb” o zamach na Litwinienkę; aż wreszcie próbuje spotkać się Ługowojem.

„Wszystko wskazuje”, że podejrzenia Sixmitha są słuszne, wszystkie ślady prowadzą go do konkluzji, że chuligańskie elementy w fsb podjęły się zamachu na własną rękę – a jemu nawet przez myśl nie przejdzie, że podaje mu się jak na tacy dowody na to dokładnie, czego chce dowieść.

Zastanawia się nad intrygującą postacią Ługowoja:

„Jest niezależnie bogaty, a pomimo to, wydaje się, że został przekonany – albo zmuszony – do uczestnictwa w nadzwyczaj trudnej misji w obcym kraju. Rosyjski biznesman, właściciel prosperującej fabryki win i wódek, nigdy nie nawiązałby dobrowolnie kontaktu z pogardzanym zdrajcą.”

Reczywiście intrygujące! I nie zaświtało naszemu detektywowi, że nikt nie jest w dzisiejszej Rosji „niezależnie bogaty”? Że bogactwo tak zwanych oligarchów jest wyłącznie koncesją? Że ludzie tacy mają o wiele więcej do stracenia niż zwykli zjadacze chleba? Musi być oczywiste dla każdego, kto nie chce chować głowy w piasek, że „kapitalizm rosyjski” ze swą niesłychaną koncentracją kapitału w rękach bardzo nielicznych, pozwala na kontrolę tych nielicznych, a poprzez nich centralne sterowanie gospodarką przy zachowaniu pozorów „kapitalizmu”. Udziałowców nie można kontrolować z taką samą dezynwolturą, na jaką Kreml pozwala sobie wobec swoich rozlicznych miliarderów. Wystarczy postraszyć jednego miliardera z ambicjami politycznymi i wygnać go na Zachód, drugiego wsadzić do więzienia, a pozostali będą robić, co im się każe.

A więc skąd Ługowoj wziął swe „niezależne bogactwo”? Sam Sixmith przyznaje, że fakt uwięzienia Ługowoja w 2001 roku za rzekomą pomoc w nieudanej ucieczce współpracownika Berezowskiego, jest podejrzany. Rychłe zwolnienie i błyskawiczna kariera biznesmena, wydają mu się dziwne i wskazują, że Ługowoj mógł spełniać rolę klasycznego „śpiącego agenta” (sleeper) w otoczeniu Berezowskiego, ale nie wyciąga z tego jedynego oczywistego wniosku, że (zgodnie z ostrzeżeniami, jakie otrzymał w Londynie) rozróżnienie pomiędzy „byłymi” i aktualnymi agentami kgb jest śmieszne od początku do końca, a zatem cała operacja musiała mieć oficjalny stempel służby bezpieczeństwa.

Jego własne odkrycia nie zachwiewają jego wiary w rzetelność rzeczników Putina. Usłużnie podsunięto mu istnienie tajnej organizacji „Godność i Honor” złożonej z „byłych” kagebistów i Sixmith stwierdza z zadowoleniem:

„Ciężar zebranego materiału dowodowego jest przytłaczający. Niektórzy z byłych kolegów Litwinienki w fsb, nie przestali spiskować przeciw niemu ani na chwilę, aż wreszcie, 1 listopada, dopadli go.”

Nie wiem doprawdy, co zasługuje na większą uwagę: śmieszność takich detektywistycznych dociekań czy raczej swoboda z jaką sowieciarze – o, pardon! rosyjskie służby bezpieczeństwa – wodzą za nos zachodnich dziennikarzy.

Zostawię na kiedy indziej dociekanie, dlaczego ludzie pokroju Martina Sixmitha zostawiają w domu cały rozsądek i naturalny sceptycyzm inteligentnych skądinąd dziennikarzy, gdy mają do czynienia z sowietami. Dość powiedzieć, że w aferze Litwinienki widać jak w soczewce wszystkie elementy obecnego wcielenia bolszewizmu: patriotyczny i bezwzględnie lojalny oficer kgb, zahartowany w ogniu mordów politycznych i tortur (wedle klasycznych wzorów ideowego czekisty), bierze słowa o reformie za dobrą monetę i naraża się w ten sposób swemu idolowi; idol, zostaje prezydentem i oficer jest w tarapatach; zostaje aresztowany, ucieka na Zachód i zostaje wreszcie zlikwidowany (znowu według klasycznych wzorów Feliksa Edmundowicza). Ale mamy też jak na dłoni mafijny charakter kgb czy fsb; kontrolowany charakter rzekomo wolnej, kapitalistycznej gospodarki; i wreszcie, największą siłę komunistów na przestrzeni ostatnich 90 lat – niespożytą łatwowierność zachodnich korespondentów.

Kto wydaje rozkazy

Książka Sixmitha dotyka jeszcze jednego elementu o szerszym znaczeniu, a mianowicie problemu, z którym wielu borykało się w opisie komunistycznej metody sprawowania władzy: jak wygląda łańcuch wykonawczy? W jaki sposób są wydawane i wykonywane polecenia takie jak rozkaz zabicia Litwinienki? Dlaczego tak niezwykle trudno wskazać na źródło taktycznych posunięć, gdy sam plan wydaje się oczywisty?

Sixmith cytuje Litwinienkę na temat zabójstwa Anny Politkowskiej:

„Nie mam absolutnie żadnych wątpliwości, że w jest w Rosji tylko jedna osoba, która może wydać rozkaz zabójstwa dziennikarza kalibru Anny Politkowskiej: Putin i nikt inny. Rosja jest całkowicie kontrolowana przez służby specjalne i wiem z doświadczenia, jak ścisła jest to kontrola. Dziennikarka o pozycji Politkowskiej, nie mogła być dotknięta bez pozwolenia prezydenta Rosyjskiej Federacji. Anna była ich politycznym wrogiem i dlatego ją zabili.”

Porównajmy tę pewność Litwinienki, z historią rozkazu zabicia Berezowskiego, który Litwinienko otrzymał ustnie od szefa departamentu, swego osobistego wroga. Jak pogodzić sprawność organizacji, koniecznej dla przeprowadzenia tak skomplikowanej operacji jak zabójstwo Litwinienki, z chaosem, anarchią i bezhołowiem na każdym kroku, opisywanym przez wszystkich, począwszy od Berezowskiego i Litwinienki, a na Politkowskiej skończywszy?

Nasuwa mi się tylko jedna odpowiedź: chaos jest zasłoną dymną, za którą prowadzić można sprawne operacje. Skoro nie można wydać rozkazu zabójstwa na piśmie, musi się to odbyć przy pomocy mafijnych metod, rozmów przy herbatce, sugestii, westchnień „czy nie byłoby dobrze, gdyby…” itd. W podobny sposób zasugerowano spiskowcom, by dokonali puczu w sierpniu 1991 roku, nie inaczej „polecono” Piotrowskiemu zabicie księdza Popiełuszki. Tylko dlatego, że byli przyzwyczajeni do takiego modus operandi, prowokacja mogła się była udać. W tego rodzaju organizacjach trzeba przyjąć z góry, że niekiedy przy herbatce będą dyskutowane prywatne porachunki albo przysługi, jakie chciałoby się wyrządzić możnym świata tego, ale zazwyczaj – jak wśród wszystkich gangsterów – każdy wie, kto za kim stoi, a kto pociąga za cyngiel.

Jest wielkim mitem historii komunizmu, że bolszewicy opanowani byli obsesją biurokratyczną. Potworna machina biurokracji stworzona została dla oczywistych powodów roztoczenia najściślejszej kontroli nad społeczeństwem, ale z tego nie wynika wcale, że Lenin czy Dzierżyński, Stalin czy Beria, byli biurokratami. Biurokracja tworzyła także „szum informacyjny”, poza którym ukryć było można to, co musiało pozostać w ukryciu. Najważniejsze elementy jednak były zawsze poza zasięgiem biurokracji. (Z tego nota bene powodu, tajne akta otwierane po latach nie mają wielkiego znaczenia, bo nawet jeśli każdy departament służb bezpieczeństwa musiał wypisywać notatkę, że wziął czyjeś akta do wglądu, to nie musiał tłumaczyć dlaczego. A nawet jeżeli musiał, to nie w teczce tegoż delikwenta.)

Nie oczekujmy zatem, że za kolejnym zakrętem historii, ukażą się nam jasne dowody, czarno na białym wskazujące, kto i z czyjego rozkazu, zabił Politkowską i Litwinienkę, ale także setki, jeśli nie tysiące innych. W żadnym archiwum nie znajdziemy dokumentów, które pokazują czarno na białym, że ktoś polecił Jelcynowi przejąć władzę od Gorbaczowa, albo przekazać ją Putinowi. Ich strategia na najbliższych kilka lat jest już zapewne sformułowana, ale wziąwszy pod uwagę dzisiejszy stan rzeczy, wydaje się równie możliwe, że stworzą warunki, w których dla ratowania matki-Rosji, prezydent będzie musiał pozostać u władzy dłużej niż osiem lat, co że Putin spokojnie ustąpi, by zamknąć gęby krytykom, a na jego miejsce przyjdzie kolejny członek kolektywnego kierownictwa.

Straszny los Aleksandra Litwinienki niewiele waży na szalach tej wagi.



Prześlij znajomemu

7 Komentarz(e/y) do “Tajemnicza śmierć Aleksandra Litwinienki”

  1. 1 jasiek

    Rosja, Moskwa… daleko. A kto w GB wydaje przyzwolenie na tę i inne masakry? Przy takiej inwigilacji? (patrz art. D.R.)

  2. 2 Teoria Spisku

    Nie pierwszy raz „mocarstwa” zachodu nie są w stanie rozgrywać polityki na powyżej poprzeczki ustawionej za bramą kgb. Działa tu chyba prosta zasada psychologii – jeśli chcesz coś ukryć powiedz to wprost i obróć to w żart. Jak widać działa. Po raz kolejny uświadamiamy sobie jak w gruncie rzeczy wąski światopogląd reprezentują zachodnie siły.

    Swoją drogą wszelkie publikacje o Rosji są moim zdaniem współfinansowane z Kremla. Nawet te niepochlebne. Myślę, że dookoła każdego zachodniego, znaczącego pismaka kręcą się osoby delikatnie mówiąc spowinowacone z kimś malowanym czerwoną farbą.

    Ciężko mi potwierdzić, czy wszystkie rozkazy idą od Putina. Myślę, że mają tam sobie radę w który sobie uradzają kogo strącić a kogo podciągnąć o kilka pięter. Sam Putin musi w tej „radzie” być najprzyzwoitszą osobą – co w kontekście jego powiązań z kgb nie najlepiej świadczy o reszcie.

    No cóż – takie nastały czasy, że ludzie nie myślą. Powiedziałbym, że pod względem samodzielnego myślenia jest gorzej niż w ZSRR lat trzydziestych – wówczas ludzie potrafili przynajmniej wyciągać z prasy to co jest napisane pomiędzy linijkami – teraz są tam wyłącznie reklamy.

    Wg mnie istnieją teraz tylko dwa czasopisma na poziomie – forum będący przedrukiem zachodniej prasy i niezbędnik inteligenta polityki. Niestety obie dają odpowiedzi na pytanie dlaczego mamy tak niski poziom uświadomienia mas. Widocznie przekątna ekranu jest odwrotnie proporcjonalna do poziomu widza. Ale obiecuję, że nie będę robił doświadczeń na miarę radzieckich naukowców wiążących cudownym nerwem oko z dupą.

    Piszę o tym bo chciałem odnieść ten fakt do poziomu pracy pismaków, który muszą pisać tak by masy ich zrozumiały – a priori właśnie ich a nie konkurencję kupiły. Wracam więc do wspomnianej już tezy – kapitalistycznej cenzury. Działa ona nieco inaczej niż ta dawna ale założenia są identyczne – odcięcie ludzi o samodzielnego, a więc może nawet niewygodnego myślenia.

    Na szczęście mamy ostatnią deskę ratunku – własne media, czyli „czum informacyjny”, który tu tworzymy :)

  3. 3 michał

    Jeżeli internet ma być ostatnią deską ratunku, to mnie raczej nasuwa się obraz tonącego, który brzytwy się chwyta.

    Internet zbyt jest podatny na manipulację, choćby tych, którzy dostarczają narzędzi da Web 2.0. Niech Pan zwróci uwagę, ze zamieszki w Iranie parę lat temu nazwano na Zachodzie „Twitter riots”, bo rzekomo demonstranci czytać mieli o manifestacjach na Twitter. Tylko że w tym czasie było w całym Iranie 60 kont Twitter… Jeżeli tak prostej manipulacji mogą dokonać raczej prości ludzie w Ameryce, jak wykorzystają internet bolszewicy? Lenin mówił, że film jest najważaniejszą ze sztuk. Co by zrobił, gdyby mu dać internet do rąk?

  4. 4 Teoria Spisku

    Zgadzam się, że internet daje ogromne pole do popisu obu stronom. Lewacy mają mniejsze szanse bo nie stoi za nimi jakakolwiek instytucja. W rękach rządu internet staje się kolejną ocenzurowaną gazetą. Są jednak pewne misterne różnice, które dają nam przewagę o której nie mogli marzyć drukarze prasy podziemnej.

    1. Łatwość dotarcia do mas!
    2. Względna anonimowość jeśli faktycznie mamy coś ważnego do powiedzenia.
    3. Szum informacyjny sprawia, że trudniej nas wyłowić a więc trudniej im walczyć.
    4. Mobilność, a więc coś czego państwo nie ma.
    5. Koszmarnie niski koszt publikacji.

    Problem jest zgoła innej natury – jak przekonać innych do „wartości” tej czy innej strony?

    Ja np wszedłem na pierwszy z brzegu artykuł – przeczytałem całość z komentarzami i już jestem przekonany. Nawet jeśli ślepo nie zgadzam się ze wszystkim to zdaję sobie sprawę z wartości treści oraz pracy włożonej w tworzenie całości.

  5. 5 michał

    Ad 1. Do mas może dotrzeć tylko wyprany z treści slogan. Masy mają znaczenie w bolszewickiej polityce, bo oni pragną nimi manipulować. Nie powinniśmy się od nich uczyć. Masy są naprawdę bez znaczenia.

    Ad 2. Mnie się ta anonimowość wcale nie podoba. Anonimowo można powiedzieć wszystko. Nie bez powodu w praworządnych krajach nie bierze się pod uwagę anonimowych oskarżeń. Anonimowość jest przeciwieństwem odpowiedzialności.

    Ad 3. Ten szum działa w obie strony…

    Ma Pan na pewno rację w pozostałych punktach.

  6. 6 Teoria Spisku

    Niestety pojęcie „masy” ma odbicie tak w systemie komunistycznym, demokratyczno-kapitalistycznym jak również PRL-owskim. Każdy z pomysłów na tworzenie rządów ma to do siebie, że władza jest w nich nieproporcjonalna do wiedzy czy zasług. Władza nie jest przekazywana wybitnym jednostkom ani też wybitne jednostki nie mają nic do powiedzenia przy wyborze władzy.

    Reasumując musi być jakiś półśrodek, którym można dotrzeć do więcej niż 5 osób.

    No chyba, że postulujemy za zmianą ustroju – ja np jest za zniesieniem powszechnego prawa wyborczego. Kontrowersyjne a jednak obecny sposób jest nie do zaakceptowania.

    Nie mówię o sobie. Ale np Pan powinien mieć przynajmniej n-razy ważniejszy głos od zwykłego zjadacza kiełbasy nie mającego zielonego pojęcia o czymkolwiek. Czy mogę takie poglądy głosić w TV – NIE. A więc głoszę w sieci – a i potem mogę później spać spokojnie bo wiem, że podzieliłem się z innymi moją wizją upragnionej utopii.

  7. 7 michał

    Chyba rozumiem źródło nieporozumienia.

    „Masy” to jest zasłona dymna zarówno komunistów, jak liberalnej demokracji. Kiedy mówię, że nie ma znaczenia, co „masy” myślą, to dlatego, że masy nie myślą. Masy nie istnieją. Masy są jedną z licznych hipostaz potrzebnych zarówno komunistom jak demo-liberałom do pozostania u władzy. Pojedynczy człowiek MOŻE myśleć, bo przynajmniej potencjalnie ma mózg, duszę i wolną wolę. Ogromna większość ludzi odrzuca tę potencjalność i w zamian przyjmuje opinie innych, tym samym sprowadzając się do statusu mas. Elity – obojętne czy bolszewickie czy demokratyczne – nazywają siebie same trafnie „opiniotwórczymi”, bo bez tego biedne masy nie wiedziałyby jakie opinie powtarzać bezmyślnie.

    A więc jeśli Pan chce się zwracać do mas, to albo je Pan przecenia (w tym sensie, że nie mogą Pana zrozumieć), albo chce Pan się stać „opiniotwórcą”. Ale ja nie tylko nie zwracam się do mas, nie tylko zwracam się wyłącznie do pojedynczego człowieka, np. do Pana, ale zwalczam środowiska opiniotwórcze.

    Dziękuje za miłe słowo, choć oczywiście przeczyłbym sobie samemyu, uczestnicąc w demokratycznych wyborach, nawet gdybym miał tych n głosów.

Komentuj





Language

Nowe książki Wydawnictwa Podziemnego, już w sprzedaży:


Zamów tutaj.

Jacek Szczyrba

Punkt Langrange`a. Powieść.

H
1946. Powieść.

Książki Wydawnictwa Podziemnego

Zamów tutaj:



J.R. Nyquist
Koń trojański
 
Dariusz Rohnka
Wielkie arrangement

Dariusz Rohnka
Fatalna Fikcja